قصرشیرین

qasreshirin — Tue, 02 Jun 2009 22:05:18 GMT

کرمانشاهان

qasreshirin — Fri, 27 Apr 2007 22:04:18 GMT

ـ جمعیت :

این استان بنا بر برآوردهای سال 1385 مجموعا 1.902.760 نفر جمعیت دارد. مرکز این استان شهر کرمانشاه است که دارای حدود 570.567 نفر جمعیت است که حدود 3 درصد از جمعیت کل کشور را شامل می شود و از این نظر در کل کشور دارای رتبه سیزدهم است . از این تعداد 35/59 درصد در نقاط شهری و 30/39 درصد در نقاط روستائی زندگی می کرده اند و بقیه جمعیت به صورت غیر ساکن می باشند . در این استان در مقابل هر 100 نفر زن ، 106 نفر مرد وجود داشته است . این نسبت در بین اطفال کمتر از یک سال برابر 107 نفر و در بزرگسالان 65 ساله و بیشتر معادل 137 نفر بوده است .

از جمعیت این استان 14/4 درصد در گروه سنی 65 ساله و بیشتر قرار داشته اند . 14/55 درصد بین 15 تا 64 ساله و 71/40 درصد کمتر از 15 ساله می باشند .

در سال 1375 میزان با سوادی در جمعیت 6 ساله و بالاتر استان به 57/76 درصد می‌رسد که این رقم در نقاط شهری 14/97 درصد و در مناطق روستائی و غیر ساکن 30/92 درصد به دست آمده است . به عبارتی دیگر در استان به طور متوسط از هر 10 نفر 9 نفر با سواد می باشد .

ـ نژاد :

اگر چه اظهار نظر درباره نژاد کرد ، کاری بس دشوار است ولی به نظر می رسد کردهای کرمانشاه ، همچون کردهای کردستان آریایی تبار و از ساکنان قدیم فلات ایران می باشند . این قوم یکی از شعبات نژاد آریایی است که از هزاره دوم پیش از میلاد وارد ایران شدند و در کوه های زاگرس سکنی گزیدند .

کردها مردمانی ایرانی تبارند که زبان ، فرهنگ و آداب و سنن آنان در ارتباط و پیوند با دیگر مردمان در قلمرو زیست اقوام ایرانی است . در اسناد سومری و آشوری از بخشی از اقوام ساکن در سرزمین کوهستانی شرق آشور ، شمال شرق و شرق بین النهرین و سرزمین سومر به نام کرتی یا گودی و کارتی و کارد نام برده اند و در منابع ارمنی واژه کردوخ بر اینان اطلاق شده است . در آثار یونانی سده چهارم پیش از میلاد صریحاً به واژه کردوخی اشاره شده که محققین معتقدند کردوخی که با کردها ارتباط نژادی داشته اند . از زمان هخامنش تا دوره پس از اسلام اینان به نام « کورد » و « کرد » نامیده شده اند .

ـ زبان گویش :

زبان اهالی کرمانشاه کردی است ، زبان کردی خویشاوند نسبی زبان فارسی است زیرا اشتراک قواعد دستوری و ذخیره لغوی زبان های ایرانی نتیجه خویشاوندی نسبی آنها است . زبان کردی که شاخه ای از زبان شمال غربی ایرانی میانه است به علت داشتن ادبیات مکتوب اهمیت خاصی دارد . با این حال نفوذ زبان های دیگر در این زبان قابل توجه است . زیرا از زبان های عربی ، ارمنی ، ترکی و فارسی لغات بسیار در آن راه یافته است .

سابقه تاریخی کردها و پراکندگی آنان موجب پیدایش گویش های بیشماری شده است که از جمله آنها عبارتند از :

ـ گویش کردی کلهری :

این گویش کردی بیشتر در میان افراد کلهر مورد استفاده واقع می شود و مناطقی که تقریباً با این گویش سخن می گویند شامل ایلات زنگنه ، سنجابی ، احمدوند ، بهتوری ، نانکلی ، پایروندها ،‌اهالی قصرشیرین ، سرپل ذهاب ، قلخانی ، کرندی ، قلعه زنجیری های ساکن کرمانشاه ، صحنه و مردم دینور است . با این تفاوت که تلفظ و لغات مردم کلهر اصیل‌تر و در سایر نقاط با توجه به همجواری با گویش های دیگر کلمات تغییر یافته است .

ـ گویش کردی اورامی :

اکثر مردم دو ایل بزرگ لهونی در منطقه اورامان جنوبی در کرمانشاه و همچنین طوایف اورامان تخت و اورامان رزاب در حوالی کردستان و نیز ایل بزرگ باجلان که تعدادی از آنها در دشت ذهاب و بسیاری در حوالی خانقین زندگی می کنند . چندین روستا در منطقه گوران و تمامی مردم کندوله در دینور به این گویش تکلم می کنند .

ـ گویش کردی سوراانی :

طوایف متعدد جاف جوانرود و تعدادی از طوایف مهاجرگوران ، مردم دشت ذهاب و جیگیران ، سراسر بخش روانسر و تیره هایی از اهالی سنجابی با این گویش سخن می گویند . این گویش شیوه ساده ای از کرمانج است .

ـ گویش لکی :

اهالی هرسین ، طوایف کاکاوند ، بالاوند ، جلالوند و عثمان وند به این گویش تکلم می کنند . این گویش آمیخته ای از گویش کردی کلهری و لری است . همچنین لغاتی از گویش اورامی نیز دارد .

علاوه بر گویش های کردی ، مردم کرمانشاه به زبان فارسی کرمانشاهی و مردم سنقر به زبان ترکی تکلم می کنند . لهجه فارسی کرمانشاهی خاص این دیار است . این لهجه از لحاظ ضرب المثل غنی است و واژگان کردی دگرگون شده با پرداخت در جملات فارسی کرمانشاهی ، جان می گیرد و کاربرد می یابد .

ـ مذهب :

اکثریت قریب به اتفاق جمعیت استان کرمانشاه را مسلمانان تشکیل می دهد که در حدود 7/99 درصد می باشد . در میان پیروان اسلام بیشتر شیعیان و درصدی نیز اهل تسنن می باشند . گروهی نیز زیر پوشش بدعت های دینی با نام اهل حق با حفظ آداب و مناسک و معتقدات دین کهن ایران باستان یعنی زردشتی و همچنین با التقاطی از اسلام به حیاط دینی خود ادامه می دهند .

به طور کلی اقلیت های مذهبی استان در مجموع 17/0 درصد از کل جمعیت را تشکیل می‌دهند که مهمترین آنها زردشتیان با 12/0 درصد مسیحیان 2/0 درصد و کلیمیان 3/0 درصد از کل جمعیت را دارد

برگرفته از سایت :http://www.kermanshah-tourism.ir

قصرشیرین

qasreshirin — Sun, 24 Jul 2005 13:20:18 GMT

افزايش تعداد جذبه هاي فرهنگي وتاريخي قصر شيرين


	افزايش تعداد جذبه هاي فرهنگي وتاريخي قصر شيرين اداره ميراث فرهنگي وگردشگري قصر شيرين در دنباله گزارش كار 6 ماهه ابتدايي سال ان شهرستان خبر از شناسايي 30 اثر تاريخي وفرهنگي در شهرستان هاي سرپل ذهاب وگيلانغرب وافزايش تعداد جاذبه هاي ان منطقه داد. گفتني است :شهرستان مرزي قصرشيرين وشهر مرزي خسروي در كوتاه ترين مسير ممكن با سرويسهاي مناسب جهت تردد حمل كالا ومسافر ودر فاصله 180 كيلومتري از شهر كرمانشاه قرار گرفته است وداراي يك سايت بين المللي تردد كالا ومسافر است.

شهرستان قصر شيرين

شهر قصرشيرين مركز شهرستان قصرشيرين يكي از شهرستان هاي مرزي استان كرمانشاه است كه در 166 كيلومتري غرب شهر كرمانشاه واقع شده است . اين شهر بين طول جغرافيايي 45 درجه و 35 دقيقه شرقي و عرض 34 درجه و 31 دقيقه شمالي قرار دارد كه ارتفاع آن از سطح دريا 400 متر مي باشد .

شهرستان قصرشيرين از شمال و غرب به كشور عراق از جنوب به استان ايلام از شرق به شهرستان هاي سرپل ذهاب و گيلانغرب محدود مي شود .

شهرستان قصرشيرين در سرشماري سال 1375 ، بالغ بر 20006 نفر جمعيت داشت كه از اين تعداد13052 نفر ساكن در نقاط شهري و 4517 نفر ساكن درنقاط روستايي و بقيه غير ساكن بوده اند .

علت نامگذاري اين ناحيه به قصرشيرين ، احداث كاخي براي شيرين همسر مسيحي خسرو پرويز در اين محل بوده است .

قصرشيرين از شهرهاي قديمي و تاريخي استان است و بناي آن را در آثار تاريخي و ادبي به خسرو پرويز نسبت مي دهند وي در زمان پادشاهيش باغي وسيع با قصرهايي دلپذير كه متناسب با آب و هواي زمستان اين ناحيه بود در اين شهر بنا نهاد . پس از حمله اعراب به ايران قصرهاي خسرو پرويز به كلي ويران گشت و تا سال 1270 ق قصرشيرين قصبه كوچكي بيش نبود .

مراكز ديدني : چهارقاپو ، كاخ ساساني خسرو ، حوش كري ، كاروانسراي قصرشيرين ، نهرشاه گدار .

رودخانه الوند

اين رودخانه از آب چشمه هاي سياوانه و سراب اسكندر در كوه دالاهو در شمال غربي كرند سرچشمه گرفته و بعد از اينكه در حدود سه كيلومتر جريان يافته فرو مي رود و پس از مسافت كوتاهي از محل ديگري به نام سراب هشتانه خارج گرديده و تشكيل آبشاري در ريجاب داده است اين رود پس از مشروب نموده دشت ذهاب به طرف قصرشيرين جريان داشته و نهايتاً وارد خانقين عراق شده و در محل دوآب خانقين وارد دياله مي شود . اين رودخانه از لحاظ اينكه از سرپل‌ذهاب ( حلوان ) مي گذرد به نام رودخانه حلوان نيز معروف است .

پوشش گياهي و جنگل ها

به سبب موقعيت خاص اقليمي و بارندگي به موقع و كافي از مناطق شمال غربي تا جنوب شرقي استان كرمانشاه يعني از ارتفاعات اورامانات تا منطقه زردلان و هليلان دره‌هاي پوشيده از جنگل و مراتع پر بركتي وجود دارد . اين دره ها چون داراي آب و هواي معتدل با مناظر زيباي طبيعي است براي اطراق و تفريح و وجود ايلات در حال كوچ از بهترين نقاط تفريحي ايران است و هميشه يكي از شكارگاه هاي تراز اول ايران محسوب مي شده است . جنگل هاي اين استان عموماً از جامعه بلوط بومي ايران تشكيل يافته و در حدود 60 درصد از اين جامعه را گونه هاي مختلف بلوط و 25 درصد آن را گونه هاي مختلف پسته هاي وحشي ( بنه ) و حدود 5 درصد انواع بادام كوهي و10 درصد بقيه را ديگر گونه ها تشكيل مي دهد .

برخي از درختان و درختچه هاي جنگلي استان كرمانشاه عبارتند از : آلبالوي وحشي ، انجير ، اوجا ، بادام وحشي ، بلوط ، بيد ،پسته وحشي ، تمشك ، چنار ، زبان گنجشك ، صنوبر ، سرخ‌و‌ليك ، گردو ، زالزلك .

بطور كلي مي توان نواحي جنگلي استان را چنين تقسيم نمود :

1 ـ جنگل هاي منطقه اسدآباد ـ كرمانشاه

2 ـ جنگل هاي منطقه كرمانشاه ـ ايلام

3 ـ جنگل هايي منطقه گيلان غرب ـ قصرشيرين

4 ـ جنگل هاي منطقه اسلام آباد ـ قصرشيرين

كاروانسراي قصرشيرين

اين كاروانسرا در داخل شهر قصرشيرين قرار دارد كه متأسفانه در اثر حملات عرلق آسيب زيادي ديده و تنها قسمت ورودي آن باقي مانده است ولي در سال هاي اخير ميراث فرهنگي اقدام به بازسازي آن نموده است . اين كاروانسرا نيز از نظر پلان تا حدودي شبيه كاروانسراهاي صفوي بيستون و ماهيدشت مي باشد بطوريكه داراي ورودي طاق داري درضلع جنوبي بناست كه در هر طرف ورودي سكويي دراز ايجاد شده است . پس از ورودي ، هشتي گنبد داري قرار دارد كه از طريق آن مي توان وارد حياط مركزي شد .

در چهار طرف اين حياط ، ايوانهاي بزرگي با طاق جناغي قرار دارد . همچنين در اطراف ضلع حياط مركزي تعدادي اتاق ساخته شده است در جلو هريك از اين اتاق ها ايوان كوچكي و در پشت اتاق ها ، اصطبل هاي درازي احداث شده است .

اين كاروانسرا به وسيله لاشه سنگ و آجر ساخته شده است . حتي در برخي از قسمت‌هاي آن از جمله ورودي ، از آجرهاي بناهاي ساساني نيز استفاده كرده اند .

آتشكده چهارقاپي

چهار قاپو يا چهار قاپي به معني چهار در ، از جمله آتشكده هاي زمان ساساني در شهر مرزي قصرشيرين است . اين آتشكده از نوع آتشكده هايي است كه داراي دالان طواف بوده ولي متأسفانه در اثر مرور زمان رواق آن فرو ريخته است ولي با اين وجود در برخي از قسمت ها آثاري از آن ديده مي شود . اين آتشكده عبارت است از اتاقي مربع شكل به ابعاد 25*25 متر كه داراي سقفي گنبدي شكل به قطر 16 متر بوده ولي متأسفانه اكنون اثري از آن باقي نمانده است و تنها بقاياي گوشواره ها در چهار گوشه آن ديده مي شود . اين اتاق مربع شكل داراي چهار درگاه ورودي است كه به رواق اطراف فضاي مركزي منتهي مي شوند . در اطراف اين بنا مجموعه اتاق ها و فضاهايي وجود دارد كه بخش هايي از آنها در نتيجه كاوش هاي باستان شناختي سال هاي اخير شناسايي شده است . اين بنا با استفاده از مصالح محلي از قبيل لاشه سنگ و ملاط گچ ساخته شده است . البته گنبد بنا آجري بوده است .

اگرچه اكثر باستان شناسان اين بنا را آتشكده اي از زمان خسرو پرويز پادشاه ساساني مي دانند ولي برخي نيز آن را كاخي از همان زمان مي دانند.

ارتفاعات اطراف قصرشيرين

در اطراف قصرشيرين نيز ارتفاعاتي وجود دارد كه از جمله آنها مي توان به ارتفاعات بازي دراز با ارتفاع 2320 متر ، آق داغ با ارتفاع 2105 و كوه سه سر با ارتفاع 2593 متر اشاره كرد

كاخ خسرو

qasreshirin — Sun, 24 Jul 2005 13:09:09 GMT

كاخ خسرو

در حاشيه شمالي شهر كنوني قصرشيرين و در نزديكي آتشكده چهار قابي ، ويرانه‌هاي قصر خسرو پرويز ديده مي شود كه امروزه به صورت تلي از خاك در آمده است . اين بنا بر روي مصطبه اي به ارتفاع 8 متر ايجاد شده است . اين بنا در جهت شرقي ـ غربي به ابعاد 98*285 متر ساخته شده كه راه ورود به داخل بنا از طريق پلكان دو طرفه اي بوده است . در قسمت شرقي بنا ، تالار ستون مستطيل شكلي وجود دارد كه سقف آن به وسيله طاق هاي آجري پوشش داده شده است . در پشت تالار ، اتاق گنبد دار بزرگي ساخته شده كه راه ورود به آن از طريق درگاهي است كه در قسمت غربي تالار ايجاد شده است . در دو طرف شمال و جنوب اتاق گنبد دار ، اتاق هاي مستطيل شكلي وجود دارد كه از طريق اتاق گنبد دار قابل دسترسي بوده اند . همچنين در پشت اتاق گنبد دار ، حياطي مربع شكل با رواق ستون دار قرار دارد كه ابعاد آن 27*27 متر مي باشد . دور اطراف اين حياط ستون دار را اتاق هاي متعددي فرا گرفته است . در قسمت غربي حياط نيز ايواني ساخته شده است كه از طريق درگاهي به حياط ديگر كاخ منتهي مي شود . در اطراف اين حياط‌ها نيز مجموعه اتاق ها و اصطبل ها قرار گرفته است .

در قسمت شمالي تراس ، چندين خانه به صورت يك مجموعه وجود دارد . اسكار رويتر اظهار مي كند خانه هايي كه در قسمت مركزي عمارت قرار دارند احتمالاً حرم پادشاه را شكل مي دهند و خانه هاي واقع در بيرون ساختمان مكاني براي پذيرائي ميهمانان بوده است .

در مورد اين كاخ ، مورخين و جغرافي نويسان ايراني و عرب هر كدام مطالبي نوشته‌اند ، اكثر اينها اظهار مي كنند كه اين كاخ توسط خسرو پرويز در ميان باغ وسيعي ساخته شده كه حيوانات وحشي با كمال آزادي در اين مكان مي زيسته اند و آب فراواني از رودخانه الوند در جدولي مرتفع به اين باغ وارد مي گشته است . با قوت اين كاخ را جزء عجايب جهان به شمار آورده كه در سال 628 ميلادي توسط هراكليوس ويران شده است .

چهارقاپی

qasreshirin — Tue, 31 May 2005 12:08:18 GMT

آتشكده چهارقاپي

پاتاق

qasreshirin — Tue, 31 May 2005 12:06:53 GMT

بناي طاق گرا در گردنه پاتاق بر سر راه كرمانشاه به سرپل ذهاب و در كنار راه باستاني سنگفرشي بنا شده كه فلات ايران را به بين النهرين ارتباط مي داده است . به علت تغيير مسير ، اين راه و بناي تاق گرا اكنون در شيب هاي پائين جاده آسفالته قرار گرفته است .

از نظر معماري ، بناي تاق‌گرا ، فضاي ايوان مانندي است كه تماماً از سنگ ساخته شده است .

اين بناي مستطيل شكل به ابعاد 86/4*70/7 متر است كه ورودي آن به طرف جنوب و مشرف بر جاده سنگفرش باستاني است . از لحاظ ساختاري ، اين بنا به وسيله بلوك هاي سنگي ساخته شده است كه به صورت مكعب مستطيل تراشيده شده اند . مصالح داخلي ديوارها نيز از لاشه سنگ و ملاط گچ است .

ديوارهاي جناحين اين بنا تا حدودي بلندتر ساخته شده اند تا بتوانند سقف تاق را كاملاً مسطح نمايند . ارتفاع كف بنا از سطح زمين 20/1 متر و ارتفاع از كف تا لبه قوس 92/5 متر و از لبه قوس تا زير گيلويي اول 20/1 متر است . همچنين بلندي افريز اول 60 سانتي متر است كه برروي آن يك رديف بلوك سنگي ساده به بلندي 45 سانتي متر قرار گرفته است . بر روي اين بخش ، سنگ هاي تزئيني افريز دوم قرار دارد . همچنين در بالاترين بخش بر روي لبه بام بنا ، يك رديف كنگره به ارتفاع 92 سانتي متر قرار گرفته است . بنابراين ارتفاع بنا از سطح زمين تا بالاترين نقطه 7/11 متر است ، همچنين عرض دهانه طاق 10/4 متر و عمق آن 10/3 متر مي باشد . ديوارهاي داخلي اين بنا به وسيله نقوش هندسي حجاري شده است .

در مورد زمان ساخت اين بنا اختلاف نظرهايي وجود دارد برخي آن را به دوره اشكاني و برخي ديگر آن را به دوره ساساني نسبت داده اند . همچنين براي اين بنا ، كاركردهاي متفاوتي چون يادگار احداث راه كاروانرو ، توقفگاه موكب شاهي ، اريكه سلطنتي ، پاسگاه مرزي و يا بناي يادبودي از يك پيروزي ذكر شده است

نقشه استان کرمانشاه

qasreshirin — Wed, 25 May 2005 12:03:24 GMT

قصر شيرين

qasreshirin — Wed, 25 May 2005 11:59:10 GMT

قصر شيرين

بناي‌ تاريخي « چهارقاپو » در شهرستان قصرشيرين در دوران حكومت ساسانيان به‌عنوان تفرجگاه و محلي براي تفريح و خوشگذراني شاه و درباريان به دستور « خسرو پرويز » پادشاه ساساني احداث شده است .

اين بناي تاريخي شامل « كاخ شيرين » ، كاخ « خسرو » و « آتشكده » مي‌باشد . و همچنين محوطه اطراف آن در شهر قصرشيرين به‌عنوان « مجموعه ساساني » خوانده مي‌شود .

برخي از كارشناسان ميراث فرهنگي معتقدند : « خسروپرويز » پادشاه ساساني اين مجموعه را براي معشوقه خود « شيرين » در منطقه خوش آب و هوا و گرمسير قصرشيرين براي استفاده در فصل زمستان « ييلاق » بنا نهاده است از سوي ديگر بر اساس بعضي روايات محلي ، مجموعه ساساني توسط « خسرو پرويز » به‌عنوان محلي خوش آب و هوا و امن به‌دور از جنگ و مسايل سياسي حكومت ، براي استراحت و اقامت « شيرين » ساخته شده است .

سبك معماري اين بنا سنتي است و مجموعه ساساني و محوطه اطراف آن در حدود 78 هكتار وسعت دارد .

اطاق و بناي اصلي كاخ خسرو در مجموعه ساساني 190 متر مربع و كاخ شيرين نيز 150 مترمربع وسعت دارد . در ابتداي كاخ شيرين بناي چهار طاقي قرار دارد كه به « آتشكده » معروف است و اين بنا در زميني به‌وسعت حدود 25 مترمربع و با چهار دروازه در طرفين آن احداث شده است . در چهار گوشه اطاق آتشكده گوشواره‌هاي طاقي شكلي وجود داشته كه متاسفانه اين چهار اثر زيباي هنري براثر مرور زمان از بين رفته است . سقف اين بنا گنبدي شكل بوده و به‌نظر مي‌رسد كه در اطراف اطاق راهرو‌هايي نيز وجود داشته كه به‌مرور زمان از بين رفته‌اند .

عرض دهانه اين آتشكده بيش از 16 مترمربع است و درب آن از سنگ تراشيده شده كه در ساخت بنا از مخلوط ماسه و آهك استفاده شده است .

« خسروپرويز » فصل زمستان را همراه « شيرين » ( كه از او به‌عنوان برادرزاده بانوي ارمن ياد مي‌شود ) در اين مجموعه در منطقه گرمسيري قصرشيرين به‌استراحت ، شكار و تفريح مي‌پرداخت . منطقه قصرشيرين در مسير بزرگترين محور ارتباطي آسيا « راه ابريشم » قرار داشته و به‌همين لحاظ از رونق اقتصادي خاصي بهره‌مند بوده است

گشايش فصل ديگري از تداوم هنر ساساني در دوره اسلامي

qasreshirin — Wed, 25 May 2005 11:47:12 GMT

باستان شناسان در جستجوي هويت بناي چهارقاپي قصر شيرين

فرضيه باستان شناسان و پژوهشگران درباره آتشكده چهارقاپي يا چهارتاقي در قصر شيرين كرمانشاه به اثبات نرسيده است ، اگرچه هيچ دليلي براي رد كردن ادعاي باستان شناسان پيشين در مورد ساساني و مذهبي بودن بنا وجود ندارد، با اين وجود باستان شناسان امروز با فرضيه ديگري مبني بر ساخت اين بنا در دوران اسلامي مواجهند. آتشكده چهارتاقي، كاخ خسرو، بان قلعه و كاروانسراي صفوي از آثاري بودند كه در اثر جنگ به طور كامل يا نيمه كامل ويران شدند.

میراث استان ها _ فرضيه باستان شناسان و پژوهشگران درباره آتشكده چهارقاپي يا چهارتاقي در قصر شيرين كرمانشاه به اثبات نرسيده. گر چه هيچ دليلي نيز براي رد كردن ادعاي باستان شناسان پيشين در مورد ساساني و مذهبي بودن بنا وجود ندارد با اين وجود باستان شناسان امروز با فرضيه ديگري مبني بر ساخت اين بنا در دوران اسلامي مواجهند.
قصر شيرين، در استان مرزي كرمانشاه، در طول 8 سال دفاع مقدس، يكي از شهرهايي بود كه تقريبا به طور كامل ويران شد. آثار تاريخي اين شهرستان هم مانند خانه هاي مردمان كرمانشاه آسيب هاي فراواني ديدند. آتشكده چهارتاقي، كاخ خسرو، بان قلعه و كاروانسراي صفوي از آثاري بودند كه در اثر جنگ به طور كامل يا نيمه كامل ويران شدند.
ستاد بازسازي مناطق جنگي در طول سال هايي كه به آواربرداري، ساخت و ساز و سامان دهي وضعيت آسيب ديدگان جنگ مشغول بود، از كنار بناها و آثار تاريخي نيز به سادگي نگذشت. گروهي متشكل از متخصصين تاريخ و باستان شناسي، در بهار 68 عازم كرمانشاه شد تا آثار تاريخي اين منطقه را بازشناسي كنند.
نخستين فعاليت انجام شده روي بناي چهارقاپي تنها به خالي كردن محوطه بنا از آوار و خاك برداري و حفاري اوليه محدود شد. سال 1370 حفاري هاي وسيع تري در داخل و خارج از محوطه چهارتاقي صورت گرفت. حفاري هاي انجام شده ترديدي را براي باستان شناسان در زمينه تاريخ گذاري و نوع كاربري بنا ايجاد كرد.
ناصر نوروز زاده چگيني، مسئول بخش تاريخ پژوهشكده باستان شناسي كه در حال حاضر براي انجام فعاليت پژوهشي و حفاري در قصر شيرين برنامه ريزي مي كند، درباره بناي چهارقاپي به «ميراث خبر»، گفت: «اين بنا از سنگ و ملات گچ ساخته شده و داراي گنبد خانه مركزي است. گنبد بنا آجري است. چهار درگاه، ورود به بنا را امكان پذير مي كند. اطراف گنبدخانه نيز راهرو يا رواقي قرار گرفته است. حياط مركزي و حياط هايي كه در طرفين آن قرار گرفته بودند، طبق نقش هاي پيشين بنا وجود داشته و قبل از انقلاب تخريب شده بودند.»
حفاري هاي انجام شده در بناي چهارقاپي، اطلاعات متفاوتي از نظر معماري و تاريخ گذاري اثر در اختيار كارشناسان قرار مي دهد. ناصر چگيني، كه در سال هاي پس از جنگ، بناي معروف به آتشكده چهارقاپي را از آوار زدوده بود، درباره اين اطلاعات گفت: «اين بنا از نظر معماري و نحوه چيدمان سنگ ها براي بررسي ساخت و ساز و معماري در اواخر دوره ساساني و اوايل اسلامي، بنايي با اهميت و شاخص است. نوع چيدمان سنگ ها در اين بنا و نحوه كاربري سنگ و گچ در آن، ويژگي اصلي اين بنا در مقايسه با ساير بناهاي هم دوره يا قبل تر است. قطر دايره گنبد اين بنا نيز نسبت به ساير گنبدهاي هم دوره يا نزديك به اين زمان، بزرگ تر است. گوشواره هاي از بين رفته آن نيز مي توانست اطلاعات ارزشمندي در مورد نوع گوشواره ها در ساير آثار ساساني در اختيار پژوهشگران قرار دهد. اما حفاريات محدود ما در اين منطقه، ترديدي را در زمينه ساساني بودن بنا به وجود آورده است. البته هنوز دليلي براي رد كردن نظريات پيشين وجود ندارد و حفاري هاي آينده مي تواند اطلاعات بيشتري در اختيار ما قرار دهد. اما كشف رواق ها و ستون ها در محوطه پيراموني اثر و مقايسه آن با بنايي مانند كاخ اخيدر (اخيذر) در شمال بغداد، اسلامي بودن بنا را محتمل مي سازد.»
آتشكده ساساني يا كاخ اوايل اسلامي چهارتاقي يا چهارقاپي، جزو مجموعه آثاري طبقه بندي شده است كه در محور كرمانشاه به قصرشيرين قرار دارد. در حال حاضر اين محور، به عنوان پروژه اي ملي تعريف شده است.
تاكنون حريم اين بنا شناسايي و حفاظت شده است و باستان شناسان تلاش مي كنند تا قدمت و نوع كاربري اثر را روشن تر نمايند. پاييز يا زمستان امسال «ناصر نوروز زاده چگيني» سرپرستي هياتي را بر عهده خواهد داشت كه با كاوش هاي خود در اين منطقه هويت واقعي بناي معروف به آتشكده چهارقاپي را مشخص خواهند كرد.
بناي تاريخي چهارقاپي احتمالا همزمان با نفوذ عثماني ها در اين منطقه به اين نام خوانده شده است. اين بنا در قرون چهارم و پنجم هجري قمري از سوي دامداران و صنعتگران به عنوان سكونت گاه كوتاه مدت مورد استفاده بوده است. رسيدگي به ساير بناها و آثار قصرشيرين و كرمانشاه، بستگي به چگونگي پيشرفت كار در بناي چهارتاقي دارد.

زمين ها و املاك محور ساساني كرمانشاه – قصر شيرين مستندنگاري مي‌شود

qasreshirin — Wed, 25 May 2005 11:45:24 GMT

تهران _۱۳اسفند 1383 _ ميراث خبر:
گروه استان ها: متراژ دقيق زمين هاي موجود در محور ساساني كرمانشاه – قصر شيرين، مالكين هر قطعه زمين يا ملك و نوع كاربري آنها با تهيه نقشه هاي توپوگرافي كه در اين محور در حال تهيه است، مشخص مي شود.
اين اقدام، آزادسازي حريم آثار متعدد اين محور و جلوگيري از انجام تخلف در حريم آثار تاريخي را در آينده ساده تر مي كند.
«يوسف مرادي» مدير پروژه بزرگ محور ساساني كرمانشاه – قصرشيرين، درباره اقدامات انجام شده براي نقشه برداري و مستندنگاري دقيق زمين هاي موجود در اين محور گفت: «نقشه هاي توپوگرافي در حال تهيه از اين منطقه، تمام عوارض سطح زمين را در مقياس هاي 1:100، 1:200، 1:500، 1:2000 و 1:5000 در اختيار ما قرار مي دهد. به اين ترتيب مطالعه آثار مختلف موجود در اين محور به سادگي امكان پذير خواهد بود. نقشه هاي كاداستر نيز نوع كاربري زمين ها،‌ متراژ دقيق آنها و مالكين هر يك را مشخص مي كند.»
به گفته «مرادي»،‌ نقشه هاي كاداستر، يكي از بهترين راه هاي مستندسازي كامل يك منطقه به شمار مي رود. از طريق اين نقشه، نوع كاربري زمين ها اعم از مسكوني، تجاري، زراعي يا باير بودن آنها، همچنين متراژ دقيق هر يك، مالكيت آنها و ساير مشخصات موردنياز در اختيار كارشناسان سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري قرار مي گيرد.
بناي پاتاق يا ويژمنيژه، كاخ خسرو يا عمارت اعياني قصر شيرين،‌ سيستم آبرساني فيروزآباد، آتشكده چهارقاپي و مجموعه بان قلعه، از جمله آثار محور ساساني كرمانشاه – قصر شيرين محسوب مي شوند.
تهيه نقشه از اين آثار، تا پايان سال جاري به اتمام مي رسد و به تكميل پرونده ثبت جهاني اين آثار كمك خواهد كرد